b2fc5b7e

De verpakking, de inhoud en een kleine bekentenis...

Sun, 08 Nov 2026 11:36:46 GMT

Ergens op deze wereld is iemand die geraakt kan worden door wat jij maakt. Door jouw product, jouw woorden, jouw muziek, jouw kunst, jouw verhaal. Noem het maar op. Iemand die zich erin herkent, er troost uit haalt, erdoor geïnspireerd raakt of ineens iets vanuit een heel ander perspectief gaat bekijken. En het mooie is dat je vaak helemaal niet weet wie je daarmee bereikt.

Ik vind dat zo’n prachtige gedachte. Want we hebben allemaal onze eigen manier om iets te creëren, om onze gedachten, gevoelens, ideeën en ervaringen met anderen te delen. De een schrijft, de ander schildert, fotografeert, maakt muziek of bedenkt iets wat nog niemand eerder heeft bedacht. Iedereen met zijn eigen talenten, mogelijkheden en de middelen die daarbij passen.

En toch valt het me op hoe vaak we tegenwoordig vooral bezig zijn met de vraag ‘hoe’ iets gemaakt is. Welke technieken zijn gebruikt, welke programma’s of hulpmiddelen eraan te pas kwamen en of iets dan nog wel ‘echt’ creatief of authentiek genoemd mag worden. Maar zijn we daarmee niet een beetje vergeten waar het eigenlijk om gaat?

Ik moest daarbij denken aan de verpakking en de inhoud. Want natuurlijk is de verpakking belangrijk. Het is vaak het eerste wat onze aandacht trekt. Een mooie boekomslag kan ervoor zorgen dat je een boek oppakt en een prachtige afbeelding kan je nieuwsgierig maken naar het verhaal erachter. Maar uiteindelijk is het toch de inhoud die bepaalt wat iets voor je betekent?

Een liedje hoeft niet perfect geproduceerd te zijn om je diep te raken. Een schilderij hoeft niet volgens alle regels van de kunst gemaakt te zijn om iets bij je los te maken. En een verhaal hoeft niet op een bepaalde manier geschreven te zijn om je aan het denken te zetten of je kijk op iets te veranderen.

Voor mij zit de waarde vooral in de oprechtheid van wat iemand wil overbrengen. In de gedachte erachter, de ervaring die iemand wil delen en de boodschap die iemand wil meegeven. Hoe iemand dat vervolgens vormgeeft, met welke technieken of hulpmiddelen dan ook, doet voor mij niets af aan de betekenis ervan.

Ik kan inmiddels uit eigen ervaring vertellen hoe bijzonder het is wanneer iets wat je zelf hebt gemaakt anderen bereikt. Sinds mijn boek Wat de stilte droeg is verschenen, heb ik zoveel mooie en persoonlijke reacties mogen ontvangen. Van mensen die geraakt werden door het verhaal, zich erin herkenden of door mijn woorden herinneringen terugkregen die al jarenlang ergens opgeslagen lagen. Mensen die ik helemaal niet ken, maar met wie door mijn verhaal ineens een verbinding ontstaat. En iedere keer als ik zo’n bericht ontvang, realiseer ik me weer hoe bijzonder het is dat iets wat ooit begon met mijn eigen gedachten en de behoefte om een verhaal te vertellen, zoveel voor een ander kan betekenen.

De verpakking was zeker belangrijk, want de cover moest iemand aanspreken, maar uiteindelijk moest de inhoud het werk doen. Geen enkele tool of computer heeft de geschiedenis van mijn familie meegemaakt of kan voelen wat die herinneringen voor mij betekenen. Die verhalen komen uit mijn eigen hart en pen. Maar toch, thank God voor mijn slimme schrijvershulp! Die had ik af en toe zeker wel nodig. Om inhoudelijk mee te sparren, suggesties te doen of een zin te herschrijven waar ik zelf even niet uitkwam. Eigenlijk niet anders dan een auteur die met een redacteur samenwerkt om het verhaal naar een hoger niveau te tillen, zonder dat het de eigen stem verliest.

Daarom vraag ik me steeds vaker af of we niet te snel oordelen over de manier waarop iets gemaakt is, zonder eerst echt te kijken, te luisteren of te lezen. Hoe vaak laten we ons oordeel over de inhoud beïnvloeden door wat we van de verpakking vinden? En hoeveel mooie verhalen, ideeën en boodschappen geven we daardoor misschien niet eens de kans om ons te verrassen?

Natuurlijk mag iedereen zijn eigen smaak en mening hebben. En de manier waarop iets gemaakt wordt, kan absoluut iets toevoegen aan de waarde of de beleving ervan. Want dat is persoonlijk. Maar ik vind het jammer wanneer we daardoor voorbijgaan aan wat iemand eigenlijk probeert over te brengen.

En daarom vraag ik mij minder af hoe iemand iets gemaakt heeft en kijk ik wat vaker waarom iemand het gemaakt heeft. Want uiteindelijk is het niet het gereedschap dat iets te vertellen heeft, maar de mens die het gebruikt.

Dus blijf vooral creëren op jouw manier. Met de mogelijkheden en middelen die bij jou passen. En onderschat nooit wat jouw creatie voor iemand anders kan betekenen. Misschien bereik je er wel iemand mee die precies op dat moment jouw woorden, muziek, kunst of verhaal hard nodig had.

Want de verpakking kan ervoor zorgen dat iemand kijkt, maar de inhoud kan ervoor zorgen dat iemand geraakt wordt.

En hoe mooi is dat eigenlijk?

Een kleine bekentenis van de auteur...

Mocht je na het lezen van deze blog nieuwsgierig zijn geworden naar de afbeeldingen op mijn website, dan zal ik je iets verklappen. Een deel daarvan heb ik gemaakt met behulp van AI en Canva. Toen ik begon met mijn boek en website, zocht ik naar manieren om de sfeer van het verleden, de herinneringen en de verhalen die ik wilde vertellen ook visueel tot leven te brengen. En daarvoor gebruikte ik de mogelijkheden en middelen die ik tot mijn beschikking had. Het gereedschap is dan misschien modern en digitaal, maar de verhalen, herinneringen en gedachten erachter zijn van mij. En daarmee zijn we eigenlijk weer terug bij waar deze blog over gaat.

Dank je wel dat je naar de verpakking hebt gekeken. En vooral bedankt dat je ook de tijd hebt genomen voor de inhoud.

De mens in het systeem

Mon, 12 Oct 2026 13:53:31 GMT

Afgelopen woensdag schreef ik een stuk in de Volkskrant naar aanleiding van het nieuwe onderzoek naar de rol van het Huis Oranje-Nassau in ons koloniale verleden. Een onderzoek dat opnieuw laat zien hoe diep het koningshuis verweven was met het koloniale systeem en hoe lang dat systeem onderdeel is geweest van onze geschiedenis.

Voor mij kwam dat onderzoek behoorlijk dichtbij. Een groot deel ervan gaat over Nederlands-Indië, het land waar mijn familiegeschiedenis ligt, maar mijn zoektocht heeft me inmiddels veel verder gebracht. Naar Curaçao, naar slavernij, naar voorouders die onderdeel waren van die koloniale wereld. Ineens keek ik niet meer alleen naar de geschiedenis van mijn opa en oma, maar naar een veel groter systeem waarin generaties vóór hen al leefden. Dat is de ontdekking die me niet meer loslaat: dat de koloniale geschiedenis niet ergens buiten mij bestaat. Ze loopt dwars door mijn familiegeschiedenis heen. Letterlijk door mijn DNA.

Toen het stuk af was, bleef er alleen nog iets aan me knagen. Wij kunnen nu onderzoek doen naar het Huis Oranje-Nassau en met de kennis van vandaag kijken naar een systeem dat eeuwenlang heel normaal werd gevonden. We kunnen documenten naast elkaar leggen, geldstromen reconstrueren, machtsverhoudingen blootleggen en ons afvragen hoe het mogelijk was dat een heel land zo lang onderdeel kon zijn van iets waar we nu totaal anders naar kijken.

En precies daar bleef ik hangen. Want waarom denken we eigenlijk dat wij daar nu buiten staan?

Hoe we het ook wenden of keren, wij zijn als mens altijd gevangen geweest in systemen. En terwijl ik die zin opschrijf, besef ik dat het woord ‘gevangen’ zwaar klinkt. Toch voelt het voor mij wel zo. Mijn opa en oma werden geboren in een wereld die al bestond. Een wereld met kant-en-klare regels, gezag, rangen en standen. Nederlands-Indië was er gewoon. Het koloniale bestuur was er, het Koninkrijk was er, het KNIL was er. Zij bepaalden die wereld niet, maar moesten er wel hun weg in vinden. En de generaties vóór hen precies zo.

Als ik naar mijn eigen familiegeschiedenis kijk, voel ik niet de behoefte om over die mensen te oordelen. Ik wil begrijpen waarom ze deden wat ze deden. Welke wereld kenden zij? Wat werd hun geleerd? Waar geloofden ze in? Welke keuzes hadden ze werkelijk? Dat betekent niet dat ik alles wat er gebeurde goedpraat. Maar ik kan niet van mensen verwachten dat zij met de kennis van vandaag naar hun eigen tijd keken.

Het koloniale systeem werd niet iedere ochtend opnieuw ter discussie gesteld. Het wás er. Het zat verweven in bestuur, handel, bezit, rechtspraak, het leger en zelfs in de manier waarop mensen naar elkaar en naar zichzelf keken. Het werd gedragen door instituties en door mensen die binnen dat systeem ieder hun eigen positie hadden. Juist het Oranje-onderzoek maakt voor mij zichtbaar hoe macht, bezit, bestuur en belangen met elkaar verweven kunnen raken en vervolgens generaties lang onderdeel worden van wat als normaal wordt beschouwd.

En honderd jaar later trekken wij de laden open. We onderzoeken, reconstrueren, erkennen, herstellen en bieden excuses aan. We zien dingen die de mensen die er middenin zaten zelf niet zagen, niet wilden zien of wel degelijk zagen maar destijds nauwelijks werden gehoord.

Daar begint voor mij de ongemakkelijke spiegel naar onze eigen tijd. Ook wij zijn geboren in een wereld die al volledig was ingericht voordat we onze eerste stap zetten. Een wereld met een overheid, wetten, onderwijs en gezondheidszorg, maar ook met media, banken, grote bedrijven en technologie. We groeien op met ongeschreven regels over hoe de samenleving werkt en met diep ingesleten ideeën over wat normaal is, wat waar is en wie we moeten vertrouwen. Veel daarvan hebben we nodig. Natuurlijk. Zonder systemen kun je met miljoenen mensen onmogelijk samenleven. Maar dat betekent niet dat onze systemen altijd gelijk hebben. Dat weten we juist doordat we nu terugkijken naar systemen die ooit net zo vanzelfsprekend waren.

Wat mij daarin steeds meer bezighoudt, is waarom mensen doen wat ze doen. Waarom de één vertrouwt op het gezag en de ander daar juist vraagtekens bij zet. Waarom mensen meegaan in besluiten, terwijl anderen zich ertegen verzetten. Iedereen kijkt vanuit zijn eigen ervaringen, overtuigingen en de kennis die op dat moment beschikbaar is. En niemand kan precies weten hoe er over honderd jaar op zijn keuzes wordt teruggekeken. Ook niet de mensen die vragen stelden, protesteerden, waarschuwden of dwars tegen de heersende opvatting ingingen. Niet iedereen van hen kreeg later gelijk. Een afwijkende mening wordt niet vanzelf waarheid omdat ze afwijkt. Andersom geldt precies hetzelfde. Iets wordt ook niet vanzelf waar omdat een meerderheid het gelooft. Omdat het in de krant staat, omdat een deskundige of overheid het zegt, omdat een instituut gezag heeft of omdat ‘we het nu eenmaal altijd zo gedaan hebben’.

En daar zit mijn ongemak. We zijn ontzettend goed geworden in terugkijken. We kijken naar het koloniale verleden en zien nu de ongelijkheid en de brute machtsverhoudingen. We doen onderzoek naar het Huis Oranje-Nassau en stellen vragen die lange tijd nauwelijks werden gesteld. We lezen documenten uit die tijd en denken: hoe was dit mogelijk? Maar de mensen die toen leefden, konden niet honderd jaar vooruitkijken. Net zomin als wij dat kunnen.

Daarom vraag ik me steeds vaker af wat onderzoekers over honderd jaar over onze tijd zullen schrijven. Welke archieven zij opentrekken. Welke systemen zij blootleggen die voor ons vandaag doodnormaal zijn. Waarvan zij zich afvragen: hoe konden zoveel mensen hierin meegaan? Welke stemmen werden niet gehoord? Wie werd uitgelachen, weggezet of gecensureerd, terwijl diegene wel degelijk iets zag wat anderen nog niet konden of wilden zien? En welke waarschuwingen bleken achteraf juist totale onzin te zijn?

Misschien leven mensen over honderd jaar in een wereld die wij ons nu nauwelijks kunnen voorstellen, waarin technologie en de mens steeds meer met elkaar verweven zijn. Maar ook zij zullen terugkijken op onze tijd en proberen te begrijpen waarom wij deden wat we deden.

Dat laatste hoort er voor mij net zo goed bij. Kritisch denken betekent niet dat ik automatisch de tegenstem geloof. Dan verruil je immers het ene dogmatische denksysteem voor het andere. Het betekent voor mij dat ik mezelf het recht wil blijven geven om open vragen te stellen. Ook wanneer het antwoord schuurt met wat ik altijd heb geleerd.

Dat is uiteindelijk wat dit onderzoek naar het koloniale verleden bij mij heeft losgemaakt. De vragen die ik stel gaan allang niet meer alleen over mijn voorouders, Nederlands-Indië, Curaçao of het Huis Oranje-Nassau. Ze laten me ook anders kijken naar de wereld waarin ik zelf leef.

De geschiedenis herhaalt zich niet letterlijk. De tijd verandert, de woorden veranderen, de machtsstructuren verschuiven en systemen krijgen andere vormen. Maar de mens blijft mens. We zoeken veiligheid bij elkaar, we vertrouwen op gezag en deskundigheid, we willen ergens bij horen en vinden het moeilijk om buiten de groep te vallen. En ondertussen zijn er in ieder tijdperk mensen die tegen de stroom in kijken en zeggen: wacht eens even, klopt dit wel?

Pas veel later kunnen we overzien welke gevolgen onze keuzes hebben gehad, wat we destijds wisten en wat we niet konden of wilden zien. Want de grootste vergissing die we kunnen maken wanneer we naar het verleden kijken, is denken dat wij inmiddels aan de goede kant van de geschiedenis staan.

Het Oranje-onderzoek laat zien dat wij vandaag vragen stellen over een wereld die voor generaties vóór ons werkelijkheid was.

Over honderd jaar stelt iemand die vragen over die van ons.

Wij staan niet aan het veilige einde van de geschiedenis.

Wij zitten er middenin.

Net als zij toen.

De koloniale geschiedenis zit letterlijk in mijn DNA

Thu, 08 Oct 2026 11:11:28 GMT

Op 2 oktober 2026 werden de resultaten gepresenteerd van een omvangrijk onderzoek naar de rol van het Huis Oranje-Nassau in ons koloniale verleden. Zestig wetenschappers werkten er jarenlang aan. De resultaten vulden vijf boeken.

Als auteur van de Nederlands-Indische familieroman Wat de stilte droeg ging mijn aandacht als eerste naar Nederlands-Indië. Ik wilde weten welke rol de Oranjes daar speelden. Wat betekende het dat het KNIL, waarin mijn opa diende, het Koninklijk Nederlands-Indisch Leger heette? Hoe keek Wilhelmina naar het militaire optreden en de onafhankelijkheidsstrijd die na 1945 losbarstte?

Het beeld wordt al snel scherper. Het Huis Oranje-Nassau stond helemaal niet op afstand. De Oranjes waren eeuwenlang nauw met het koloniale rijk verweven. Ze steunden het, profiteerden ervan en gaven er legitimiteit aan. Dat wist ik in grote lijnen, maar weten en werkelijk beseffen zijn twee verschillende dingen. Want terwijl ik las over Nederlands-Indië, slavernij en het Caribisch gebied, schoot er ineens één woord door mijn hoofd: Curaçao. Want ook daar ligt mijn familiegeschiedenis.

Via mijn oma Emma en haar moeder Jeanette Tinkelenberg-Schotborgh loopt mijn stamboom terug naar het Curaçao van de families Schotborgh, Kikkert en Van Uytrecht. Namen die ik goed ken uit mijn stamboomonderzoek, maar die door het Oranje-onderzoek ineens in een heel ander licht komen te staan. En daar wordt mijn familiegeschiedenis een stuk minder comfortabel om te vertellen.

Een van mijn voorouders is Albert Lambertsz Kikkert. Geboren op Vlieland, maar eind achttiende eeuw terechtgekomen op Curaçao. Door zijn huwelijk met Anna Maria Cornelia van Uytrecht trad hij toe tot de rijke, koloniale bovenlaag van het eiland. Mijn voorouders bezaten plantages. En mijn voorouders bezaten mensen.

Er is geen manier om die zin zachter te maken zonder de werkelijkheid geweld aan te doen. Het waren mannen, vrouwen en kinderen van wie het leven juridisch eigendom was van mijn familie. In de slavenregisters staat het zwart op wit: deze mensen gingen binnen mijn familie als erfenis over van moeder op dochter.

In 1795 kwamen op Curaçao honderden slaafgemaakte mensen in opstand onder leiding van Tula. Albert Kikkert, destijds kapitein van een oorlogsschip én plantagehouder, stond aan de andere kant. Hij was direct betrokken bij het hardhandig neerslaan van de opstand. Tula en mede-opstandeling Bastiaan Carpata, die door Kikkert zelf in slavernij werd gehouden, werden gevangengenomen en op gruwelijke wijze gemarteld en geëxecuteerd. Mijn voorouder beschreef die executies in zijn eigen scheepsjournaal.

Daar zat ik dan. Te lezen over een man wiens bloed via generaties uiteindelijk ook door mijn aderen loopt.

Als ik lees wat onderzoekers boven tafel halen over de Oranjes, moet ik ook bereid zijn om diezelfde vragen te stellen aan mijn eigen stamboom. En juist daar komen ze samen. Na de Franse tijd wilde koning Willem I het koloniale bestuur op Curaçao stevig herstellen. Hij benoemde in 1816 mijn voorouder Albert Kikkert tot gouverneur-generaal. Mijn eigen familie vertegenwoordigde dus letterlijk het gezag van de koning.

Generaties later verplaatste deze Schotborgh-lijn zich naar Nederlands-Indië. Daar kom ik uit bij mijn oma Emma en mijn opa Wout. Bij het KNIL, Palembang, de Japanse bezetting, de Birma-Siamspoorweg en de Bersiap. Mijn vader werd in 1947 geboren in Singaradja op Bali. Drie jaar later vertrok de familie naar Nederland.

Ik heb het afgelopen jaar vaak geschreven over wat mijn grootouders in de Oost is overkomen om het trauma te begrijpen. Maar familiegeschiedenis bestaat niet alleen uit verhalen waarin je voorouders slachtoffer waren. Daar horen ook de verhalen bij die je liever niet vindt: de voorouder die mensen bezat, de bestuurder die een koloniaal systeem handhaafde. Van verhalen over wat mijn familie is aangedaan, naar verhalen over wat mensen binnen mijn familie anderen hebben aangedaan.

Dat laatste is moeilijker te vertellen, maar het hoort er net zo goed bij. Ik draag niet de schuld van mijn voorouders, maar ik draag wel hun geschiedenis. Je kunt naar het Oranje-onderzoek kijken als een ver verleden, totdat je je eigen stamboom ernaast legt. Dan staan daar ineens dezelfde plekken, dezelfde tijd en hetzelfde koloniale systeem.

Ik begon ooit met een oude klapper vol brieven van mijn oma uit Nederlands-Indië. Ik had werkelijk geen idee dat die zoektocht mij uiteindelijk eeuwen terug zou brengen naar de plantages van Curaçao. Naar een deel van mijn geschiedenis waarover ik veel liever iets anders had ontdekt. Maar ook dit is van mij. Niet om trots op te zijn, niet om me schuldig over te voelen, wel om onder ogen te zien en niet opnieuw stil te maken. Want geschiedenis wordt niet eerlijker wanneer we alleen bewaren waar we trots op zijn.

Toen koning Willem-Alexander de resultaten van het onderzoek in ontvangst nam, sprak hij over een 'schrijnende en confronterende' conclusie. Dat is precies wat er gebeurt wanneer de grote, nationale geschiedenis tastbaar wordt aan de keukentafel. Dat ongemakkelijke gevoel over de rol van mijn eigen voorouders is wat ik voelde toen ik door het Oranje-onderzoek opnieuw naar mijn eigen stamboom keek. Het Oranje-onderzoek legde bloot hoe diep het koningshuis verweven was met het systeem, maar het opende voor mij vooral de ogen voor de manier waarop mijn eigen familie datzelfde koninklijke gezag in stand hield.

Het koloniale verleden staat voor mij niet meer alleen in geschiedenisboeken. Het staat in de archieven, het staat in mijn stamboom en het loopt van Curaçao naar Nederlands-Indië, door generaties heen, uiteindelijk naar mij. De koloniale geschiedenis zit letterlijk in mijn DNA.

Wie zie je als je écht in de spiegel kijkt?

Fri, 18 Sep 2026 09:21:48 GMT

Er zit iets in �� wat ik heel bewust door het verhaal heen heb laten terugkomen, maar nergens uitleg.

De spiegel

In het begin van het boek staat Emma voor de spiegel en kijkt ze naar zichzelf. Ze is jong, haar wereld voelt nog veilig en in haar eigen blik zoekt ze naar de vrouw die ze aan het worden is. Op haar trouwdag is die spiegel er opnieuw. Eerst wanneer ze zichzelf aankijkt en beseft welke stap ze die dag gaat zetten. Even later staat haar moeder achter haar en steekt de melati in haar haar. Emma kijkt naar hun weerspiegeling. Twee vrouwen, twee generaties.

Hoe verder haar leven gaat, hoe moeilijker het wordt om diezelfde spiegel nog in te kijken. Tijdens de oorlog komt er zelfs een moment waarop ze hem helemaal vermijdt. Ze wil de angst in haar ogen niet zien en later bindt ze haar haar op zonder één keer op te kijken. De vrouw in die spiegel draagt inmiddels te veel verdriet met zich mee. En ergens vond ik het heel treffend om later te schrijven dat de heldere ogen van haar zoontje Max de enige spiegels zijn waarin Emma nog iets van een hoopvolle toekomst durft te zien.

Pas helemaal aan het einde van het verhaal laat ik haar weer voor een spiegel staan. Haar kinderen zijn dichtbij, Wout is thuis en na alles wat tussen die eerste en die laatste spiegel is gebeurd, kijkt Emma zichzelf weer aan. Ze maakt haar haar los. Zo’n klein zinnetje waar je waarschijnlijk zo overheen leest, maar voor mij zegt het eigenlijk ontzettend veel.

Die spiegel is dus nooit zomaar een spiegel geweest.

Als je er goed over nadenkt, besef je dat dit helemaal niet alleen over Emma gaat. Want wanneer kijken we zelf eigenlijk nog écht naar de persoon die we in de spiegel zien? We zien ons haar, ons gezicht, de jaren die erbij zijn gekomen en vooral alles waar we zelf iets van vinden. Maar achter dat gezicht zit ook alles wat niemand aan je kan zien. De dingen die je hebt meegemaakt, de keuzes die je hebt gemaakt, mensen die je bent verloren, stukken van jezelf die je onderweg bent kwijtgeraakt en kanten van jezelf die je juist pas later hebt leren kennen.

Soms verandert een mens zoveel door wat het leven brengt, dat je op een dag naar jezelf kunt kijken en denken: waar ben ík eigenlijk gebleven? En toch sta je daar. Met alles wat er vóór dat moment is geweest.

Dus kijk de volgende keer dat je voor de spiegel staat eens iets langer dan normaal. Laat je ogen eens voorbij die buitenkant gaan en kijk naar de mens die daar staat. Naar alles wat die ogen hebben gezien. Naar het verhaal dat daarachter zit.

Want hoeveel mensen kennen jouw gezicht…

…maar hoeveel mensen kennen werkelijk alles wat die persoon in de spiegel heeft moeten dragen om hier te komen?

Hoeveel mensen moesten samenkomen zodat jij kon bestaan?

Wed, 16 Sep 2026 06:40:54 GMT

Hoeveel mensen, hoeveel liefdes, hoeveel omwegen en hoeveel oceanen moesten samenkomen zodat jij kon bestaan?

Ik weet niet hoe het met jullie zit, maar sinds ik me steeds meer verdiep in mijn familiegeschiedenis kan ik me daar dus echt over verwonderen. En ja… familiegeschiedenis en ik, inmiddels weten we wel dat dat een dingetje is.

Het afgelopen jaar ben ik steeds verder teruggegaan in de geschiedenis van mijn familie. Wat begon met de brieven van oma en de oorlogsgeschiedenis van opa, bracht me uiteindelijk bij generaties die ik nooit heb gekend. Eerst zoek je naar een naam, dan naar een geboorteakte, een huwelijk, een plaats waar iemand heeft gewoond en voor je het weet zit je weer uren verder en heb je ineens een compleet nieuw stukje van je familie gevonden. Heel eerlijk: ik kan daar dus echt in verdwijnen.

Maar hoe verder ik kwam, hoe meer ik besefte dat ik eigenlijk helemaal niet meer alleen naar namen en jaartallen zat te kijken. Achter iedere naam heeft gewoon een mens gezeten. Iemand met een leven waar ik meestal maar een paar kleine stukjes van terug kan vinden. Iemand die verliefd werd, kinderen kreeg, verhuisde, afscheid moest nemen, opnieuw begon of keuzes maakte zonder ooit te kunnen weten wat die keuze generaties later nog zou betekenen.

Als ik nu naar mijn stamboom kijk, zie ik daarom ook geen verzameling namen meer. Ik zie een Limburgse jongen uit Herten die naar de andere kant van de wereld vertrok. Ik zie een meisje uit Solo. Ik zie families die al generaties lang in de archipel leefden en lijnen die teruglopen naar Europa, Curaçao, Java en Bali. Mensen uit totaal verschillende werelden en op enorme afstand van elkaar, die elkaar nooit hadden hoeven ontmoeten maar dat uiteindelijk wel deden.

Zoooo bijzonder.

Want stel je eens voor hoeveel momenten anders hadden kunnen lopen. Als iemand niet op dat schip was gestapt. Als een familie ergens anders was gaan wonen. Als twee mensen elkaar op dat ene moment niet waren tegengekomen. Als iemand een andere keuze had gemaakt. Dan was de volgende generatie er niet geweest, en die daarna ook niet. En uiteindelijk ik dus ook niet.

Soms vind ik het bijna onvoorstelbaar hoeveel levens er aan mijn eigen leven vooraf zijn gegaan. Hoeveel keuzes er zijn gemaakt, hoeveel schepen zijn vertrokken, hoeveel oceanen zijn overgestoken en hoeveel mensen ergens opnieuw moesten beginnen. Maar ook hoeveel oorlogen er zijn overleefd, hoeveel afscheid er moet zijn geweest en hoeveel verlies. En daar tussendoor waren er natuurlijk ook gewoon de mooie dingen. Mensen werden verliefd, bouwden samen een leven op, kregen kinderen en gingen verder.

En al die levens, met alles wat daarin gebeurde, komen uiteindelijk samen in één stamboom. Mijn stamboom.

Dat maakt ook dat ik anders ben gaan kijken naar de vraag waar ik vandaan kom. Want wat is daarop eigenlijk het antwoord als je familiegeschiedenis zoveel verschillende kanten op loopt? Nederland? Nederlands-Indië? Java? Bali? Curaçao? Europa? Het zit er allemaal ergens in. Niet ieder stukje even dichtbij en niet ieder verhaal ken ik, maar samen vormen ze wel de weg die uiteindelijk naar mijn bestaan heeft geleid.

Dat vind ik denk ik het mooiste aan het zoeken naar mijn familiegeschiedenis. Natuurlijk vind ik het geweldig als ik weer iets nieuws ontdek. Een naam, een foto, een document of ineens een verbinding waarvan ik het bestaan niet kende. Maar het doet meer dan alleen mijn stamboom verder invullen. Het laat me steeds opnieuw beseffen dat mijn verhaal niet bij mij begint.

En dat geldt natuurlijk voor ons allemaal.

Achter ieder van ons staan generaties mensen die ooit hun eigen leven leefden zonder enig idee dat wij er ooit zouden zijn. Mensen die bleven doorgaan, opnieuw begonnen, liefhadden, kinderen kregen en daarmee zonder het te weten een klein stukje van ons verhaal schreven.

Hoe langer ik zoek, hoe meer verwondering ik voel. Niet alleen over waar ik vandaan kom, maar vooral over hoeveel er nodig was voordat ik hier kon zijn.

Hoeveel mensen, hoeveel liefdes, hoeveel omwegen en hoeveel oceanen moesten daarvoor samenkomen?

Als je daar echt even bij stilstaat, is het eigenlijk bizar mooi.

Heb jij weleens onderzoek gedaan naar je eigen stamboom? En zo ja, wat was de mooiste, meest verrassende of bijzondere ontdekking die je daarbij deed?

Wat als thuis niet één land is...

Tue, 01 Sep 2026 20:56:58 GMT

De laatste tijd denk ik weleens na over het woord ‘thuis’. Want waar is thuis eigenlijk, als je leven en je familiegeschiedenis zich over meerdere werelden hebben verspreid?

Ik ben geboren in Nederland, maar vanaf mijn tweede groeide ik op in Australië. Tien jaar lang was dat mijn wereld. Mijn jeugd, mijn vrienden, mijn school. Mijn thuis.

Tot we teruggingen naar Nederland.

Ik was twaalf en die beslissing was niet aan mij. Mijn ouders bepaalden dat we teruggingen en dus moest ik afscheid nemen van vrijwel alles wat tot dan toe vertrouwd was.

Nederland werd opnieuw mijn thuis. Tenminste, zo werd het genoemd. Maar wie bepaalt eigenlijk wanneer een plek ophoudt thuis te zijn? Kun je een plek niet gewoon je hele leven met je meedragen, ook als je er al jaren niet meer woont?

Hoe ouder ik word, hoe meer ik besef dat mijn eigen geschiedenis daarin op een bijzondere manier raakt aan die van oma. Onze verhalen zijn zeker niet met elkaar te vergelijken. Haar vertrek uit Nederlands-Indië kwam na oorlog, gevangenschap, geweld en een wereld die voorgoed was veranderd. Maar ook zij moesten een leven achterlaten dat ooit gewoon haar leven was.

Ze was geboren in Nederlands-Indië. Haar jeugd lag er, haar familie, haar herinneringen. Het was haar thuis. Tot dat thuis, zoals zij het had gekend, niet meer bestond.

En daarom resoneert haar verhaal zo bij mij. Ik weet hoe het voelt wanneer anderen besluiten dat je leven ergens anders verdergaat. Hoe je kunt vertrekken terwijl een deel van jou nog helemaal niet klaar is om afscheid te nemen. En hoe een plek steeds verder van je af kan komen te staan, terwijl hij tegelijkertijd onderdeel van je blijft.

Australië bestaat nog. Ik kan teruggaan, door straten lopen die ik herken en het huis uit mijn jeugd staat er nog. Oma kon nooit terug naar het Nederlands-Indië van haar jeugd. Die wereld was verdwenen.

En toch namen we allebei iets mee. Zij haar Indië. Ik mijn Australië. Mee naar Nederland. Het land waar ik geboren werd en waar ons leven uiteindelijk weer verderging.

Dat verklaart denk ik ook waarom mijn zoektocht naar Nederlands-Indië zoveel met me doet. Ik zoek niet alleen naar wat opa en oma hebben meegemaakt. Ik probeer ook te begrijpen wat er gebeurt wanneer je je thuis achterlaat en ergens anders opnieuw moet beginnen.

Want vertrekken betekent niet automatisch dat je ook loslaat. Sommige plekken blijven in je zitten. In herinneringen, geuren, gewoontes, verhalen en soms in een verlangen waar je moeilijk woorden aan kunt geven.

Nederland. Nederlands-Indië. Australië.

Drie totaal verschillende plekken en verhalen, maar ze lopen allemaal door mijn leven heen.

En hoe langer ik daarover nadenk, hoe minder ik geloof dat thuis één plek op de kaart is.

Voor mij is thuis ook alles wat ik ooit heb moeten achterlaten, maar wat mij nooit helemaal heeft verlaten

Wat geef ik door

Thu, 27 Aug 2026 21:02:01 GMT

Ik kan niet veranderen wat de generaties vóór mij hebben gedragen. Maar ik kan wel bepalen wat ik daarvan doorgeef

Toen ik een jaar geleden echt begon te zoeken naar het verleden van opa en oma, dacht ik dat ik vooral hun verhaal aan het uitzoeken was. Wat hadden ze meegemaakt in Nederlands-Indië, tijdens de oorlog, de kampen en de Bersiap? En waarom werd daar eigenlijk nooit over gesproken?

Maar hoe meer ik ontdekte, hoe vaker ik ook naar mezelf begon te kijken. Naar dingen waarvan ik altijd dacht: zo ben ik nu eenmaal. Altijd sterk zijn. Doorgaan. Me aanpassen. Mezelf wegcijferen. Dingen langer accepteren dan goed voor me is, omdat ik iemand niet kwijt wil raken. En dan ga je je toch afvragen waar dat allemaal vandaan komt.

Want tussen opa en oma en mij zit natuurlijk nog een generatie. Ook mijn ouders hadden hun eigen verhaal, hun eigen pijn en de dingen die zij weer hadden meegekregen en doorgeven. En ik heb moeten leren dat niet alles daarvan van mij is. Dat ik niet alles hoef te begrijpen, op te lossen of mee te blijven dragen.

Wat van hen is, mag bij hen blijven.

Maar ik heb natuurlijk ook mijn eigen geschiedenis. Mijn eigen ervaringen, pijn en keuzes. Dingen die mij gevormd hebben. Momenten waarop ik mezelf ben kwijtgeraakt en waarvan ik soms pas veel later begreep wat ze met me hadden gedaan.

Dat stuk is van mij. En mijn dochters hoeven dat niet voor mij te dragen.

Eén van de belangrijkste dingen die ik door deze hele zoektocht ben gaan begrijpen, is dat iets niet weg is omdat je er niet over praat. Dat wat binnen een familie gebeurt op allerlei manieren kan doorwerken, soms zonder dat je zelf in de gaten hebt waar iets vandaan komt.

Ergens onderweg ben ik dus niet alleen opa en oma beter gaan begrijpen. Ik ben mijn ouders anders gaan zien en mezelf beter gaan begrijpen.

En als ik dan naar Naomi en Emma kijk, weet ik vooral dit: mijn pijn is niet hun pijn. Mijn verleden is niet hun verleden. Wat van mij is, hoeft niet hun bagage te worden.

Natuurlijk zal ik niet alles goed doen. Ik ben ook maar gewoon mens en hun moeder. Maar wat ik kan aankijken, loslaten en doorbreken, daar wil ik mijn verantwoordelijkheid voor nemen.

Wat van mijn ouders is, mag bij hen blijven.
Wat van mij is, neem ik voor mijn rekening.
En mijn dochters mogen vooral hun eigen verhaal leven.

Dat is echt voor mij waar het uiteindelijk om gaat